Hamster gibi fareler eğlenceli ve sevimli olabilir. Ancak ev faresi bunlardan biri değil.
Evinize açılan bir çatlak veya delikten geçiş yapan sıçan ve farelerin zararları oldukça fazla. Kısaca bahsetmek gerekirse bir kemirgen, kutu, kağıt ve kabloları kemirerek kendine yuva kurabilir, ev içerisinde gezerken idrar ve dışkılama yapabilir ve aynı ortamda yaşayan insanlar için sağlık sorunları olmak üzere hem maddi hem manevi birçok tehlikeyi beraberinde getirir.
Diğer yandan fareler gececidir ve geceleri daha etkindir, aynı zamanda küçük ve çevik hayvanlar olduklarından, gözden uzak ve gizli yerlere yuvalandıklarından dolayı istila boyutunda çoğalmadıkça fare varlığını farketmiyor olabilirsiniz.
İş yerinde yada evde fare olduğu nasıl anlaşılır veya fareler neden sağlık sorunu oluştururlar? Aşağıda kısa kısa fareyi tanımlama, davranışları, taşıdığı hastalıklar, tehlikeleri ve varlığının işaretleri gibi detaylar göreceksiniz.
Farenin Tanımı
Farelerin özellikleri konusunda kısaca özet geçelim. Küçük ve ince gövdeli bir vücut yapısının olması haricinde diğer fiziksel özellikleri aşağıdaki gibidir;
-
Vücut Uzunluğu: 6 – 10 cm arası
-
Kuyruk Uzunluğu: Vücut uzunluğu ile aynı
-
Ağırlık: 30 gram ve aşağı
-
Renk: Açık kahverengi yada gri
-
Kafa: Siyah küçük göz, sivri burun, büyük kulak, küçük kafa
Farenin Davranışı
-
Fareler gececidir ve genellikle insanlar uykudayken aktif olurlar.
-
0,5 – 1 cm genişliğindeki delik ve çatlaklardan giriş yapabilirler.
-
45 cm kadar yükseğe zıplayabilir, 30 - 35 cm yüksekliğindeki pürüzsüz ve dikey duvarlara tırmanabilir. Farelerin tırmanması, merdivenden çıkması, tırmanabildiği yapı ve malzemeler, nasıl tırmandığı ve buna karşı alınabilecek önlemler hakkında detaylı bilgi için sitede bulunan fareler tırmanabilir mi konulu yazıya bakabilirsiniz.
-
Saniyede 3,5 metre hızla koşabilir, 800 metre yüzebilirler.
-
Oldukça meraklıdırlar ve gıdaların yanı sıra tutkal, mermer, macun, sabun, kablo, ambalaj gibi evdeki birçok malzemeyi kemirirler.
-
Yediklerinden ihtiyacı olan suyu temin ederler. Bu yüzden direkt su içmeye genellikle ihtiyaç duymazlar.
Fare Varlığına Dair İşaretler
Gececi olduklarından dolayı gündüz fareleri açıktan görmeniz nadir olsa da (büyük bir fare istilası ile karşı karşıya değilseniz), arkalarından varlıklarını tespit etmenizi sağlayacak bazı işaretler bırakırlar. Bu işaretlerden bazıları aşağıdaki gibidir;
-
Kemirilmiş gıda ambalajları, kağıt parçaları, elektrik kablosu, yalıtım malzemeleri vs..
-
Fare yuvası veya yuva yapımında kullanacağı malzemeleri
-
Yiyecek artıkları veya ambalaj parçaları
-
Fare dışkıları (siyah renkli, pirinç büyüklüğünde, ucu sivri)
-
Kemirgen tüyleri
-
Tozlu dar geçitlerde bulunan ayak izi ve idrar kalıntıları. Işık tutarak farkedilebilirler.
-
Duvar, tavan veya zeminde farelerin koşturma veya kemirme sesleri işitmek veya iletişim kurma başta olmak üzere çeşitli şiddet ve frekanslarda faresi sesi duymak.
-
Ölü veya diri fare görmek
-
Büyük bir istila söz konusu ise bir yerlerden kötü koku yayılıyor olabilir. Buralar farelerin giriş yaptığı bölgeler olabilir.
Farelerin Taşıdığı Hastalıklar ve Verebileceği Hasarlar
Sıçan ve fareden bulaşan hastalıklar genel olarak 35′e yakın bulunmakta ve dışkı, idrar, tükürük ve ısırık, dokunmak veya solumak gibi birçok temas şekli ile doğrudan insanlara bulaştırabilirler. Ayrıca hastalıklı farelerle beslenen kene ve pire gibi canlılar yoluyla dolaylı olarak da insanlara hastalıklarını bulaştırabilirler.
Farelerin taşıdığı ve insanlara bulaştırabileceği hastalıklardan bazıları aşağıdaki gibidir;
-
Salmonella
-
Rickettsialpox
-
Leptospiroz
-
Hanta Virüs Akciğer Sendromu
-
Sıçan ısırığı ateşi
-
Lymphocytic Choriomeningitis (LCM) Virüsü
-
Veba
-
Tularemi Hastalığı
Bulunduğu ortamda vereceği hasar, karışıklık ve rahatsızlık ise ayrı bir sorun teşkil eder.
-
Mesaneleri üzerinde kontrolleri yoktur. Bu sebeple herhangi bir yerde dışkılarını bırakabilirler. Her gün yaklaşık 75 kadar pirinç büyüklüğünde dışkı bırakırlar.
-
Farelerin üremesi oldukça hızlıdır. Her seferinde 10-13 kadar yavru olmak üzere 2 ayda bir doğurabilirler. Doğan her bir yavru 1 – 1.5 ay içerisinde üremeye hazır bir şekilde erişkin hale gelirler.
-
Kemirme ve yuva kurma gibi yapısal hasarlara sebep olurlar.
-
Yiyecekleri idrar, dışkı, saç ve kemirme yolu ile pisletirler.
