Evinizde sizi tehlikede olduğunuzun farkına varmanızı sağlayan, zeki ve kurnaz olan, hastalık taşıyabilen, istilacı kemirgenler fareler hakkında ilginç bilgiler nelerdir? Evinizde bu kemirgenlerin varlığını farkederseniz birçok sorunla karşı karşıyasınız demektir.
Bu yazıda ise fareler hakkında en çok sorulan sorulardan fareler hakkında ilginç bilgiler konusuna kadar birçok detayı göreceksiniz.
Fare Türleri ve Özellikleri
Evde fare olduğundan şüpheleniyorsanız veya varsa bu farenin hangi türden olduğunu bilmeniz size fayda sağlayacaktır. Aşağıdaki en yaygın görülen fare türlerini görebilirsiniz;
-
Ev Faresi > Sık sık laboratuvarda kullanılırlar. Kahverengi, siyah, gri ve beyaz renk tonları sıklıkla görülür. Gözleri siyah veya pembedir. Kulakları kıllı, yuvarlak ve küçüktür. Burundan itibaren kuyruğa kadar toplam uzunluğu 12 – 20 cm arasında değişir.
-
Çatı Faresi > Siyah fare olarak da bilinir. Koyu ve genellikle siyah renkli, kaba görünümlü, büyük kulaklı, sivri burunlu, kafa ve vücut uzunluğundan daha uzun kuyruğu 18 – 20 cm boyu, yaklaşık 250 gram ağırlığı olan bir faredir. Daha doğrusu sıçandır.
-
Lağım Faresi > Dünyada norveç faresi olarak anılsa da asıl memleketi orta asya ve çindir. Gemilerle 18. yüzyılda dünyaya yayılmışlardır. İyi yüzerler, çirkin ve korkutucudurlar ve çok akıllıdırlar. Yaşadığı yöreye göre paris sıçanı, hannover sıçanı, iskele sıçanı gibi farklı farklı isimleri vardır.
Fareler Yüzebilir mi?
Evet. Hemen hemen bütün fare türleri çok iyi yüzebilir. 3 gün boyunca su ile muhattap olabilir, 3 dakika kadar nefesini tutabilir, yaklaşık 3 kilometre boyunca durmaksızın yüzebilirler.
Tuvaletten çıkan fareler ise genellikle sıçanlardır, lağım fareleridir.
Farenin Omurgası Var mıdır?
Şaşırtıcı derece esnek ve çok küçük deliklerden geçebiliyor olmaları birçok insan tarafından farelerin kemikleri varmı yokmu sorusu oluşmakta, omurgasının olmadığı veya köprücük kemiğinin olmadığı gibi yanlış bilgiler edinmelerine sebep olabilmekte.
Farelerin omurgaları vardır. Ayrıca farelerin köprücük kemikleri de vardır. Ancak insanlara kıyasla korunma amacıyla değildir. Esnek, eğik ve küçük bu kemik ile kolaylıkla küçük aralıklardan geçebiliyorlar.
Omurgaları da çok esnektir. Yaygın bir inanış olan ″fare kuyruğunun geçtiği her yerden geçebilir″ efsanesi ise doğru değildir. Bu cümleyi şöyle düzeltebiliriz: Fare kafasının geçtiği her yerden geçebilir. Tabi karın bölgesinde aşırı yağlanma yoksa!
Bazı sıçan ve fareler boru ve deliklerde sıkışabilir. Evinizde derinden ve borulardan gelen ciyaklama sesi duyuyorsanız yardım için bir farenin çığlığını işitiyor olabilirsiniz.
Farelerin Kökeni – Fareler Nereden Geldiler?
Farelerin kökeni tam olarak bilinmese de dinazorlar zamanında yaşadıkları düşünülüyor. Kuyruklu yıldızın çarpması, büyük hayvanların yokolması ile birlikte fareler gibi küçük hayvanlar yaşamlarına devam edebildikleri varsayılıyor.
Başlangıçta avrasya (avrupa ve asya) da yaşayan fareler 15. yüzyıldan itibaren gemilerle tüm dünyada görülür hale geldiler. Önceden yukarıdaki resimdeki gibi göründükleri varsayılıyor.
Zamanla günümüzdeki hallerine dönüştükleri öngörülüyor.
Farelerin Yaşamayı Tercih Ettiği Yerler
Fareler yaşayacakları yerleri çok ayırt eden hayvanlar değildir. Yaşayacakları yerin sıcak ve kuru olması onların hoşuna gider. Evinizde cıyaklama, gıcırdama gibi sesler duyuyorsanız muhtemelen evinizde fare var demektir.
Farelerin olabileceği evinizin her bir detayını inceleyin;
-
Çatı: Yalıtım malzemeleri, kağıt, kıyafet gibi yuvasını kurmasında kullanacağı birçok malzemeyi bulabilmesi, karanlık ve sakin olması gibi sebeplerden dolayı fareler çatı ve tavan arasını severler.
-
Bodrum: Çatıdaki yaşam koşullarına benzeyen ve insanlardan uzak olan bu yerler haliyle fareler için cazip bölgeler.
-
Depo, kiler, çekmece ve dolaplar: Sessizlik, karanlık ve yiyecek! Fareler daha ne istesin. Buralar farelerin ilk uğrayacağı bölgeler. Uzun bir süredir açılmayan çekmeceler farelerin yuvası olabilir.
Doğada Farelerin Yaşadığı Yerler
Doğada fareler herhangi bir yerde yuva kurabilirler. Ancak vahşi ortamda yırtıcı hayvanlar tarafından avlanma ihtimali yüksek olduğu için fazladan tedbirli olmaları gerekir. Çayırlık, dağlık ve kayalık, bataklık alanlarda kendilerine rastlanabilir.
Farelerin yaşadığı bölgeler;
-
Ağaç deliklerinde
-
Kayaların arası ve mağaralar
-
Bitki, ot ve yaprak yığınları içerisinde
-
Kullanılmayan veya terk edilen kulübeler, arabalar, malzemeler
-
Odun ve dalların arası
-
Toprak altında delik açarak
-
Kar yığınlarının içerisinde delik
Bazı fareler toprağı kazarak delikler oluşturur ve yuvalarını buraya kurarlar. Ayrıca fareye göre delik açma şekli değişebilir. Geyik faresi yuva için basit bir tünel ve delik açarken tarla faresi kaçış noktası gibi detaylar da ekleyecektir.
Her fare delik açarak yuva kurmaz. Birçok fare evleri istila etme veya bir yerlere yerleşmeyi tercih eder.
Farelerin Alışkanlıkları
Birçok fare gececidir, yani geceleri aktif bir şekilde yemek arar ve yuva kurarlar. Genelde yuvalarından en fazla 10 metre kadar uzaklaşırlar. Kendilerine bölgeler belirleyebilir, buraları idrarları ile işaretlerler.
Bölge tayin etme durumunu en çok erkek fareler yapar. Dişisi ve yavruları haricinde bölgelerine giren diğer fareleri kovalayacaktır. Özellikle erkek fareleri. Yavrusu olmayan başka bir yavrunun bölgesine girmesine tahammül göstermez. Bu yavruyu öldürebilir.
Fareler çift olarak yaşamayı tercih ederler. Bu yüzden erkek fare ve başka yavrulara tahammül etmese de dişi fareyi bölgelerinde kabul edebilirler. Bu onların sık sık çiftleşmesinin önünü açar.
Bu huyları yüzünden bazen kendi bölgelerine girdiğini düşündüğü insanlara bile bölgesini koruma maksadıyla saldırabilirler. Fareler ölümcül hastalıklar taşıyabildiklerinden dolayı herhangi bir fare ısırığı sonrası hastaneye gitmeniz gerekir.
Erkek farelerin aksine dişi fareler başka dişi fare ile aynı yerde yaşayabilir.
Farelerin Üreme Dönemleri
Fareler kendilerini güvende tutmak ve üremek için yuva kurarlar. Aşağıda farelerin yuva kurma sürecinin nasıl işlediğini aşamalı görebilirsiniz;
-
Yaşamak ve yuva kurmak istedikleri alanı başlangıçta kontrol eder. Buranın sıcak ve kendisini avlayacak hayvanlara karşı emniyetli olması gerekir.
-
Yuva kuracağı yeri belirledikten sonra yuvasında kullanacağı malzemeleri bulması gerekir. Yuvalarını insanların yaşadığı yerlerde yapıyorlarsa yumuşak olan kıyafet, kumaş, iplik, kağıt, yalıtım malzemelerini kemirerek yuvalarına taşırlar. Doğal ortamda yaşıyorlarsa ot, yaprak, saman, yosun gibi yumuşak malzemeleri yuvalarını kurmak için kullanacaklardır.
-
Kışı geçirecek şekilde kalmayı düşünüyorlarsa yuvasına ve yuvasına yakın yerlere yiyecek depolayabilir.
-
Yuvasını kurduktan sonra üremeye odaklanırlar. Doğum sonrasında kalan her bir fare üremeye devam ederler. Bu süreçte fareler sık sık ürer ve hızla çoğalarak bulundukları ortamı istila ederler.
Fareler Ne Yer?
Peynirin farelerin en sevdiği yiyecek olduğuna dair genel bir kanı vardır. Ancak bu yanlıştır. Zorunda kalırlarsa peynirde dahil olmak üzere ne buldularsa yerler ancak yemeyi sevdikleri yiyecekler de vardır.
-
Kuruyemiş, tahıl ve tohumlar.
-
Meyveler
-
Ölü hayvan eti, leş
-
Şeker ve tatlılar
-
Böcek
Özellikle fıstık ve fıstık ezmesini çok severler. Tatlı bir fıstık ezmesi fareleri oldukça fazla cezbeder.
Fareler günde yaklaşık 20 kez beslenirler. Yaklaşık 20 gram olmalarına rağmen günde yaklaşık 3 gram kadar yiyecek tüketirler. Yediklerinden çok daha fazla yiyeceği de kirletirler.
Fareler Yavrularını Yer mi?
Fareler yavrularını yiyebilir ancak bu çok nadir gerçekleşen bir olaydır. Aşağıdakiler farelerin yavruları yemesinin sebepleri arasındadır;
-
Yavruları hastaysa veya yaşamayacağını anlarsa yiyebilir.
-
Kıtlık vakitlerinde fareler birbirlerini yiyebilirler. Yavruları da buna dahildir.
-
Stresli durumdalarsa ve yuvalarında çok yavru olduğunu düşünürlerse yiyebilir.
Fare Fareyi Yer mi?
Yukarıda da bahsetmiştim aslında. Çok nadiren de olsa fareler diğer bir fareyi yiyebilir. Kıtlık zamanıysa ve başka yiyecek bulma ihtimalleri yoksa başka bir fareyi avlayıp yiyebilirler.
Fareler Ölü Fareyi Yer mi?
Fareler hazır yemeyi yemeyi seven fırsatçı kemirgenlerdir. Ölü bir fare ile karşılaşırlarsa yiyebilirler. Yiyecek kaynakları yeterli değilse tuzağa yakalanmış bir fare diğer fareler için bir fırsattır.
Fareler Hakkında Bilinmeyenler
Fareler hakkında ilginç ve sıradışı bilgiler aşağıdaki gibidir;
-
Bilindiği kadarıyla 30′dan fazla fare türü mevcuttur.
-
Laboratuvarda denek olarak fare kullanılmasının sebebi farelerin insanlara yapısal olarak çok benzemesinden dolayıdır.
-
Fareler akrepler tarafından birkaç kez sokulsa da hayatta kalabilirler.
-
Hava sıcaklığını bıyıklarıyla anlayabilirler.
-
Karanlıkta yönünü bulmak için bıyıklarını ve pençelerini kullanırlar.
-
İnsanların duyamayacağı ultrasonik sesler çıkartarak birbirleriyle anlaşabilirler.
-
Normalde en fazla 1 yıl yaşarlar ancak evde yaşayan fareler 3 yıla kadar yaşayabilir. Laboratuvarda yaşayan fareler 5 yıla kadar yaşama ihtimalleri vardır. Laboratuvarda en fazla yaşayan farenin ömrü neredeyse (1819) 5 yıldır. (5 yıl = 1825)
-
Farelerin kalbi dakikada 632 kez atar.
Filler Farelerden Korkar mı?
Fillerin en çok korktuğu hayvanın fareler olduğuna dair bir efsane vardır. Hala güncel olarak bu konu tartışılıyor.
Yaygın bir inanışa göre ″küçük fareler fillerin borularından girerek filleri boğabileceğinden dolayı filler farelerden korkar″ şeklindedir. Bu korkunun sebebi fare olmasından değil, küçük olan herhangi bir hayvan olmasındandır. Bu filin refleks olarak tepki vermesine neden olabilir.
Fareler Birbirleriyle Dövüşür mü?
Fareler içgüdülerine göre hareket ederler. Dişi fare görürlerse çiftleşmek ister, erkek fare görürse bölgesini korumak amacıyla kavga eder. Bu onların zamanka içine işlemiş, kökleşmiş alışkanlıklarıdır.
Farelerin bir başka fare ile dövüşmesinin sebepleri aşağıdaki gibidir;
-
Erkek fare bir başka erkek farenin bölgesine saldırabilir. Hakimiyet kurmak isteyebilir.
-
Dişi bir fare için birbirleriyle dövüşebilir.
-
Oyun oynamak için dövüşebilirler. Daha çok genç farelerde görülür.
-
Kıtlık yaşadıkları için birbirleriyle dövüşüyor olabilir. Fareler kıtlık zamanında birbirini yiyebilir.
Fareler Ne Kadar Hızlı Koşarlar?
Fareler çok çevik hayvanlardır. Fareler saatte 13 kilometre hızla koşabilirler. İnsanlar kadar büyük olsalardı bu miktar yaklaşık saatte 250 km olacaktı. Ayrıca fareler oldukça iyi tırmanıcılardır. Ağaçların dalları üzerinden evinize geçiş yapabilirler. Az pürüzlülüğe sahip dik duvarda tırmanabilen pençelere sahiptirler.
Kuyruk ve bıyıklarıyle dengelerini iyi sağlarlar. Kablo ve halatların üzerinden ilerleyebilirler. İyi zıplayıcılardır. 35 – 40 cm kadar yükseğe zıplayabilirler.
